Hona hemen wikipedia kontsultaturiko eta nahasmena sortarazten daben zenbait termino:

KATEGORIA:

“Se denominan categorías a lasnocionesmásabstractas y generales por las cuales las ideas y los objetos son reconocidos, diferenciados y entendidos. Mediante las categorías, se pretende una ubicación jerárquica de elementos. Elementos muy parecidos y con características comunes formarán un grupo (categoría), y a su vez varias categorías con características afines formarán una categoría superior.“

ETIKETA (metadata)

“Una etiqueta es una palabra clave ajerárquica asignada a un dato (como una imagen digital o un archivo informático). Este tipo de metadato describe el dato y permite recuperarlo navegando o buscando.

 Lo que diferencia a las etiquetas de las palabras clave tradicionales es que se eligen de forma informal y personal, o sea sin tesauro, por el autor o un usuario. En los sitios web que permiten etiquetar sus datos, la colección de eetiquetas se llama folcsonomia.

La acción de etiquetar archivos se asocia a menudo a los sitios web 2.0, pioneros en ello. de esta forma las bases de datos en sitios web pueden extenderse de una forma descentralizada.”

DUBLIN CORE:

“Dublin Core es un modelo de metadatos elaborado y auspiciado por la DCMI (Dublin Core Metadata Initiative), una organización dedicada a fomentar la adopción extensa de los estándares interoperables de los metadatos y a promover el desarrollo de los vocabularios especializados de metadatos para describir recursos para permitir sistemas más inteligentes del descubrimiento del recurso“.
]]> http://basagune.wordpress.com/2009/09/09/kategoria-eta-etiketa-zer-da-zer/feed/ 0 julenetxu http://basagune.wordpress.com/2009/09/09/liburu-elektronikoa/ http://basagune.wordpress.com/2009/09/09/liburu-elektronikoa/#comments Wed, 09 Sep 2009 22:13:45 +0000 julenetxu http://basagune.wordpress.com/?p=31 ]]>

En 1971 se dieron los primeros pasos hacia lo que hoy en día conocemos como libro electrónico o libro digital, con Michael Hart al frente del Proyecto Gutemberg (www.gutenberg.net.) de la Universidad de Illinois, el cual consiste en una biblioteca digital gratuita en cuyo acervo se encuentran obras clásicas de autores como Skakespeare, Poe y Dante y otras del dominio público (no sujetas a derechos de autor), cuya colección alcanza la suma de 2,000 libros hasta abril del 2002.

Diez años después, en 1981, salió al mercado el primer libro electrónico con fines comerciales, el Random House’s Electronic Dictionary, editado por Random House, pero la verdadera expansión del libro digital llegó en marzo del 2001 cuando el famoso novelista Stephen King, apoyado por la editora electrónica Simon&Schuster, lanzó en exclusiva a través de Internet su novela Riding the Bullet, que en tan sólo 48 horas vendió 500 mil copias, cada una en 2 dólares y medio; un mes después, Vladimir Putin publicó en red sus memorias. 

A partir de entonces comenzaron a surgir varias editoriales electrónicas, y las tiendas virtuales comenzaron a incluir libros digitales en su catálogo; algunos ejemplares para la venta y otros se ofrecen en forma gratuita.

También conocido como libro digital o eBook, el libro electrónico es una publicación cuyo soporte no es el papel sino un archivo electrónico, su texto se presenta en formato digital y se almacena en diskette, CD-Room o en Internet. El libro electrónico permite incorporar elementos multimedia como vídeo, audio, y en el caso de Internet, posibilita enlaces a otras páginas de libros digitales de la red.

La Norma Open eBook
Con el objeto de unificar el formato de publicación utilizado por las editoriales electrónicas, se presentó la Normativa Open eBook (www.openebook.com ), promovida por el Open eBooK Forum, en la 1» Feria del Libro Electrónico celebrada en 1998 en Gaithersburg, Maryland, Estados Unidos. De esta manera, en 1999 se logró la versión final 1.0 de la especificación denominada “Estructura de Publicación del Libro-e Abierto (Open eBook Publication Structure)”, que determinó la plataforma html y xml como el estándar para esta forma electrónica.

He encontrado en internet un sitio interesante con e-books: http://www.artxibogipuzkoa.gipuzkoakultura.net/libros-e-liburuak/bekak-becas02.php
]]> http://basagune.wordpress.com/2009/09/09/liburu-elektronikoa/feed/ 0 julenetxu http://basagune.wordpress.com/2009/09/09/informatikaz-jantzitako-bandaloak/ http://basagune.wordpress.com/2009/09/09/informatikaz-jantzitako-bandaloak/#comments Wed, 09 Sep 2009 22:06:41 +0000 julenetxu http://basagune.wordpress.com/?p=28 ]]> Adieraz oso hedatua dugun terminoa da. Hurrengo lerroetan, wikipediari dagokiozan bandalo-ez mitzatuko gara, hots, aipaturiko entziklopedia erasotzen duten pertsonez jardungo dugu.

Wikipediako artikuluetan artikulu suntzigarriak edo informazio faltsuak sartzea dira, besteak beste, euren eginkizunik aipagarrienak. Hau guztia, gureta egiten dutela ere nabarmentzekoa da. Batzutan informazioa aldatzen, beste batzuean kentzen; beti ere informazioa desitxuratzea dabe helburu. 

Aldaketa informazio okerrak zuzentzeko xedez egiten bada, hau da, asmo onez onargarria letzake. Arestian azaldutako eginkizunek, ordea, erasotzat hartuko dira. Azken honeek zigorra dakarre: lehenego abisua eta, bandaloa bereak egiten badarrai, bere kontuak blokeatu daitekez. Beraz, ez da txantxetakoa.

Esandakoa birpasatuz, urrengo puntuak argi eta garbi izan behar doguz:

Erasoa : informazioa desitxuratzea. Irainak, txisteak, informazioa faltsua edota orriak zuriz iztea.

E z-erasoa : ustezko ortografia akatsak zuzentzea (ez da komenigarria iritzi pertsonalak sartzea, erasotzat hartu baidaitezke)

Erasoa baino okerragoa : informazioa suntzitu eta nahasmena sortzea (existitzen ez dan pertsona baten biografia asmatzea, publizitatea sartzea edota eztabaidak sortzea (Trolls deritzenak)).

Sarean euskaraz dugun baliabiderik aberatsena hiztegia.net. Webgune horrek euskaraz sarean dauden hiztegia guztietarako esteka dauka eta atlka banatuak ditu:

-Orokorrak

-Sinonimoak

-Herriz herri

-Entziklopediak

-Gaika

-Erderazkoak

Nik etengabe erabiltzen dudan sareko hiztegi bat Harluxet Hiztegi entziklopedikoa da. Aldi berean fidagarria, praktikoa, erosoa eta interesagrria iruditzen zait eta.

Bestalde, sarean beste eratako hiztegiak aurki ditzakegu, eta ez soilik euskarazkoak. Hizkuntzatik hizkuntzara itzultzen duten hiztegiak aipatuko ditut orain. Hona hemen hiztegi horien zerrenda txiki bat:

Ingelesa: http://dictionary.reference.com/

Frantsesa: http://www.le-dictionnaire.com/

Gaztelania-euskara: http://www1.euskadi.net/hizt_3000/indice_e.htm

Multilinguea : www.wordreference.com

Itzulpengintza etengabe hedatzen ari den honetan, ondorengo dokumentua aurkitu dut itzulpengintzaren teknikarik sinpleena ulertzeko, prozesua alegia: http://www.justizia.net/docuteca/Documentos/2990Zer%20da%20itzulpen%20automatikoa.pdf

Egia da euskaraz oso zaila dela itzultzaile automatiko bat egitea. Izan ere, euskara hain da ezberdina non makina batek zailtasunak dituen itzultzeko.

Itzulpen automatikoa (labur IA edo MT – Machine translation) da iturburu-hizkuntzako testu batetik abiatuta helburu-hizkuntzako testu (ia) baliokide bat lortzea makina bat erabilita. IA ez da nahastu behar konputagailuz lagundutako itzulpenarekin ez eta itzulpen-memorien erabilpen soilarekin.

Itzulpengintza automatikoa hizkuntza teknologiaren garapenean nabarmen lagundu duen diziplina da. Zeregin nagusia hori duten elkarte zientifikoak, aldizkari bereziak, unibertsitate departamentuak eta enpresak daude. Martin Kayren esanetan^[1]:

Itzultzeko makinak lortzeko irrika horrek hizkuntzalaritza, filosofia, matematika edo informatika diziplinetako zenbait buruargiren arreta merezi izan du. Horretaz gain, itzulpen automatikoak jarraitzaile leial batzuengan erakarpen liluragarria pizten du. Zer dela eta lilura hori?

Bitarteko mekanikoen bidez itzultzea bada erronka zientifiko bat. Baina itzulpen automatikoak horrenbesteko interesa piztearen benetako arrazoiak ez du sustrai zientifikorik, behar praktikoan du jatorria, informazioaren jarioan alegia.

Suedia eta Finlandia Europako Batzordean sartu zirenean 1995ean, 60.000 arautze komunitario inguru itzuli behar izan ziren, “acquis communautaire” izenaz ezagutzen direnak. Hiru urte beranduago, 1999an, Bruselako legegizonen ahalegin nekaezinari esker, 20.000 arautzetan handitu zen kopurua. Ekialdeko Europako herriak EBan berehala sartzeak oso hizkuntza egoera delikatuan jartzen du Batzordea eta teknologia berrien aurrerakadak baino ezin lagun dezake egoera arintzen.

World Wide Web mundua HTML-an oinarrituta dago, eta mundu honek etiketak darabiltza. Gauzak horrela, etiketek hedadura handi bat eduki dute. Beste alde batetik, aipatu behar da etiketa bat hizkuntza batean ondo eratuta egon arren, normalean ingelesezko hitza da erabiltzen dena.

Etiketek denetarik adierazten dute: Zein motatakoa den testua, ea testua eskuinaldean edo ezkerraldean lerrokatuta dagoen, ea taulak dauden, ea zein den erabiltzen ari den letra mota, eta abar. Hots, etiketek argibideak ematen dituzte Web orrialde bat geure pantailan behar den bezala aurkez dakigun.

Normalean, etiketa bat irekitzeko erabiltzen da: < >, eta ixteko </ >. Etiketen artean doana testua da. Etiketa batek beste etiketa bati buruzko informazioa eduki dezake, honela etiketa-kate bat osatuz.

Etiketen munduan Technorati eta Del.icio.us aitzindari dira.

Folksonomiak ere beste izen batzuekin ikus dezakegu: “sailkapen soziala”, “folk sailkapena”, “etnosailkapena”, edota “opentagging”eta “free tagging”, besteak beste.

Taxonomia taxis “antolamendua” eta nomos “araua” hitz grekoetatik dator.

Taxonomia nomenklatura mota bat da, 1700 erdialdean Carl Von Linné naturalistari esker erabiltzen hasi zena. Linneo-k “nomenklatura binomial” delakoa asmatu zuen espezie bakoitzari bi izen emanez; bata generoari (maiuskulaz) eta bestea espezie motari ( minuskulaz).

1990. urtean biologiaz gain, taxonomia hitza beste arlo batzuetara zabaltzen da: psikologia, gizarte zientziak eta informatika. Arlo hauetan informazioa eskuratzeko ia edozein sistema izendatzeko balio du taxonomia hitzak eta erabiltzaile eta sistemaren artean kointzidentziak ezartzen saiatzen da. Informatika edo web-ari buruz hitz egitean, taxonomiak web orri baten informazioa antolatzeko erari egiten dio erreferentzia (kategori, azpikategoria…) . Web-a zenbat eta hobeto antolatuta egon, orduan eta eraginkor eta errazagoa izango da erabiltzailearentzat informazioa aurkitu nahiz berreskuratzea.

GEOCITIES : http://www.geocities.com/tatinicali/8.taxonomia.html

WIKIPEDIA LA ENCICLOPEDIA LIBRE http://es.wikipedia.org/wiki/Taxonom%C3%ADa#Historia_de_la_Taxonom.C3.ADa

Metadata, meta data edo metainformazioa, beste datu baten datua da, edozein eratakoa edozein mediatan. Metadatak, datu bat deskriba dezake, edo datu multzo bat. Kontuz ibili behar dugu metadata definitzerakoan, zerbaiti buruz hitz egiten duen edozer datua da eta horri buruz esaten duguna, beraz, metadata da?

Metadatak testuinguruari, kalitateari eta egoerari buruzko datu deskribatzaileak emango dizkigu. Ulermena errazteko erabiltzen da. Liburuetan (izenburua, idazlea, argitaratze datuak, orrialde kopurua, testuaren lengoaia…); argazkietan (eguna, ordua…hala ere, ia kamera digital guztiek metadata exchangeable image file format (EXIF)-ean gorde egiten dute; audioetan (albumaren izena, izenburua, generoa, egilea, artista…) eta webetan (  HTML,  Dublin Core, e-GMS…) aurki dezakegu.

http://www.wikipedia.org/

“La biblioteca 2.0 es un modelo de funcionamiento que permite que las bibliotecas respondan rápidamente a las necesidades del mercado.[...] Es una filosofía del cambio rápido, de las estructuras de organización flexibles, de las herramientas nuevas de la web 2.0, y de la participación del usuario que pondrá a la biblioteca en una posición mucho más fuerte, que resuelve con eficacia las necesidades de una población de usuarios más grande.” ( http://www.documentalistaenredado.net/519/la-biblioteca-20-los-bibliotecarios-sin-gutenberg/ )

Azkenik, Sarah Houghtonek eman zuen 2.0 liburutegien “erredefinizo” berria:

“La biblioteca 2.0 sería simplemente en hacer el espacio de tu biblioteca (ya sea el físico o el virtual) más interactivo, más colaborativo y guiado por las necesidades de la comunidad. El objetivo básico es devolver la gente a las bibliotecas dándoles a éstos lo que quieren y lo que necesitan para su vida diaria. Lo que se intenta es que si el objetivo es simplemente llevar gente a la biblioteca, se está fallando en algo. Hay que extender sus fronteras físicas. Si los usuarios no van a la biblioteca, que la biblioteca vaya a ellos.” ( http://www.documentalistaenredado.net/519/la-biblioteca-20-los-bibliotecarios-sin-gutenberg/ )